Ziyaret Sıklığı Konusunda Ortak Bir Anlayış Oluşturma
Büyükannelere çocuk bakımında sınır koymak, aile içi ilişkileringüvenli ilerlemesi açısındanbüyük ölçüde önemlidir. Anne ve baba olarak öncelikle hangi konularda destek istediğinizi net biçimde belirlemeniz gerekir. Örneğin uyku saatleri, beslenme düzeni ve ekran süresi gibi başlıklar büyükannelerlesakin konuşulmalıdır. Bu konuşmada suçlayıcı bir dil yerinesaygılı bir üslup tercih edilmelidir. Büyükanneyavrulara karşıgayet şefkatlidir ve bu sevgiyiönemsemek aynı zamanda sınırlarınniçin gerekli olduğunupaylaşmak için kullanabilirsiniz. Kararlarınızısade cümlelerle ifade etmek, yanlış anlaşılmaları büyük ölçüde azaltır. Büyükanneningeçmiş deneyimlerineönem vermek de sınır koyma sürecinin parçası olmalıdır. Zaman zamanufak farklılıklar yaşanabilir ve bunlarbeklenen karşılanmalıdır. Sınırlarınistikrarlı olması, çocuğunemniyet duygusunu artırır. Eğer bir anlaşmazlıkortaya çıkarsa, sakin bir ortamdayine konuşmak enyapıcı yoldur. Unutulmamalıdır kigaye, büyükanne ileaile arasında güçlü bir bağ kurarkentüm tarafların rahatolmasını sağlamaktır.
Büyükbabayla bayram ziyaretlerinde süre belirlemek, hemkonukların hem de ev sahiplerininkeyfi içingerekli bir adımdır. Bayramakşamı başlamadan önceprogram yapmak ziyaretin kaç saat süreceğiniçocuklarla konuşmakson derece yararlıdır. Büyükbabanınşefkati her zamanfark edilir olsa da uzun sürentek ziyaretler yorucu olabilir. Bu nedenlegörüşme saatleridaha evvel bildirilmeli veolanaklıysa kısa bir program oluşturulmalıdır. Çocuklarınyemek saatleri göz önündealınmalı, aksi haldeyorgun bir ortamdoğabilir. Büyükbababuluşmayı uzatmakdilerse nazik birüslupla yönlendirme yapılabilir. Yemek sonrası gibi doğal molalarolanak sunar. Böylecetüm aile gününüsakince geçirir. Süre sınırınınüzüntü yaratmaması içinsamimi bir dil kullanılmalıdır. Bayramınözü anlamı, aile bağlarını güçlendirmek olduğundan kısa ama kaliteli birkarşılaşma çoğu zamanen değerli olabilir.
Torunlara şeker ve hediye verme konusunda sınırlar belirlemek, çocuklarıngelişimi ve duygusal dengesinoktasında oldukçakritiktir. Büyükanne ve büyükbabalarsık sık sevgilerini şekerle ifade etmekister. Bu davranışgüzel olsa dasınırsız tüketim dişsağlığı ve kilo sorunlarınazemin hazırlayabilir. Bu nedenle aile olarak günlük şekerkotasını netleştirmekönemlidir. Büyükanneyeölçüleri anlatırkenkırıcı olmayan bir dil kullanmakfaydalıdır. Hediyelerhususunda deparalel bir yaklaşımuygulanabilir. Oyuncakadedi çok fazla olduğunda çocuk odağınıkaybedebilir. Bunun yerineeğitici oyun gibigelişim destekleyici hediyelerteklif edilebilir. Büyükanneninkeyifli olmasınıarzulayan bir aileyönünden bu türöneriler oldukçaişlevseldir. Sınırlarınbelirgin olmasıayrıca çocuğagüvenli birzemin sunar. Zamanlaaile büyükleri bu düzene alışacakbununla birlikte sevgisamimi ilişkisağlamlaşacaktır.
Büyükanne ile çocuk disiplini konusunda uzlaşmak, ailenintutarlı birtavır geliştirmesibakımından vazgeçilmezdir. Farklıdönemler arasında yetiştirme yöntemlerinde farklılıklar olması oldukça doğaldır. Ancakyavrunun kafasıdağılmaması içinana kurallarınbenzer olmasışarttır. Anneile babaöncelikle kendi aralarındaanlaşılmış çerçeve oluşturmalı. Dahaardından bu çerçevebüyükannelerle sakin bir paylaşılmalıdır. Büyükannebilgilerini paylaşırkenkulak vermek degereklidir. Örneğinuyarı yöntemleriyönünden biröneri ayrılığıortaya çıktığında çocuğunyanında tartışmak yerine özel bir zamandagörüşülmelidir. Çocuktek mesajgörmelidir. Böylece güven duygusugüçlenir. Uzlaşmayolu sabırhem karşılıklıempati gerektirir. Heryuva kendidurumuna görekendine özgü yolçizmelidir. Sonuçtaniyet, çocuğun sağlıklı birinsan olarak büyümesine destek olmaktır.
Büyükbabanın sık habersiz ziyaretlerine yanıt vermek, hemhane düzeninidevam ettirmek hem de ilişkiyi zedelemedenidame ettirmek açısındangerekli birhusustur. Habersizziyaretler bazen sevinç verse de çoğu zaman planlarımızıaksatabilir. Bu durumda öncelikle sakinbununla birlikte açık bir iletişimtesis etmek gerekir. Büyükbabayabuluşma öncesinde haber verilmesinin neden önemlibir konu olduğu sevgisamimi birüslupla anlatılabilir. Eğer ziyaret sırasında evde değilsekbu durum nazikçeifade edilmelidir. Büyükbabanınilgisini takdirettiğimizi ziyaretlerin düzenli olmasınınçok faydalıolduğunu belirtmekyapılabilir. Örneğingün sonlarıadına sabit bir birsaat belirlenebilir. Böylecetaraflar dekendi göreprogram yapabilir. Habersizziyaretlerin tamamenönlenmesi yerineanlayışlı birölçü kurmaken sağlıklıdır. Büyükbabakırgınlık hissediyorsabu ihtiyaç dinlenmeliüstelik telefonlazaman zaman görüşmekönerilebilir. Sonuçta amaç, aileilişkilerini güçlü tutarken herkesin kendi alanına saygı göstermektir.
Büyükbaba ile çocuğun sağlığı konusunda herkesin kabul edebileceği kurallar oluşturmak, çocuğun güveni açısından belirleyici bir adımdır. Ebeveynler olarak önce kendi beslenme tercihlerimizi net bir şekilde ortaya koymak gerekir. Şekerli atıştırmalıklar gibi konularda hangi miktarların geçerli olduğunu açıkça anlatmak, gereksiz tartışmaları önler. Büyükbabalar genellikle sevgisini yemek ikramıyla ifade etmek ister, bu niyeti anlamak faydalı olur. Yazılı bir plan hazırlayıp her ziyarette hatırlatmak anlaşmazlıkları azaltır. Bilhassa alerjisi olan çocuklarda bu kural büyük önem taşır. Olumlu bir dille anlatılan kurallar, büyüklerin kendini değersiz hissetmesini engeller. Zamanla oluşan bu uyum, torunun sağlıklı alışkanlıklar kazanmasını sağlar.
Ekran süresi konusu, büyükbaba ile yapılan haftasonu günlerinde en çok sürtüşme yaratan başlıklardan biridir. Ailece belirlenen süre sınırının yakınlar arasında da desteklenmesi gerekir. Haftalık ekran süresinin hangi ölçüde olacağını basitçe anlatmak, yanlış beklentileri ortadan kaldırır. Yemek zamanlarında telefon kullanımının hiç olmayacağını hatırlatmak önemlidir. Büyükanne evinde eğitici uygulama gibi öneriler sunmak, çocuğun ilgisini canlı tutar. Ziyaretten önce yapılan kısa bir telefon görüşmesi birçok sorunu önceden önler. Sınırlar yazılı olarak paylaşılırsa daha kalıcı hale gelir. Tablet paylaşımları gibi konularda da tutarlı bir yaklaşım geliştirmek gerekli olur. Uzun ekran izlemesi çocuğun dikkatini olumsuz etkileyebilir. Sabırlı bir tavırla yapılan anlatımlar büyüklerin da anlayışını artırır. Böylece ortak bir ekran düzeni aile içinde huzuru güçlendirir.
Akraba ortamındaki görüş ayrılıkları kaçınılmazdır, önemli olan bunları yapıcı bir dille ele almaktır. Büyükanne ile görüşürken suçlayıcı ifadelerden sakınmak gerekir. Ben dili kullanmak, karşı tarafın savunmaya geçmesini önler. Mesela "sen sürekli" yerine "ben" ifadelerini tercih etmek işe yarar. Tartışma anında sakin bir ses tonu korunmalıdır. Aile üyeleri dinlenmek istediğini unutmamalıdır. Gerekirse konuşmayı başka bir zamana bırakmak daha sağlıklı sonuç verir. Çocuğun yanında gerilim yaratmamak büyük önem taşır. Paylaşılan noktaları belirleyip oradan yola çıkmak uzlaşı sağlamayı kolaylaştırır. Büyükler yıllarına saygı hissettirildiğinde daha esnek yaklaşabilirler. Nihayetinde gaye kazanmak değil, aile huzurunu korumaktır.
Büyükanne fikirleri sıklıkla değerli olabilir, ancak her zaman kabul edilmesi gerekmez. Bu önerileri yumuşak bir dille sınırlamak için öncelikle kendi yaklaşımımızı netleştirmek önemlidir. Minnettarlığı belirterek başlayan bir cümle, öneriyi reddetmeyi daha yumuşak hale getirir. Mesela "önerin için çok sağ ol, bizim ailemiz kendi yöntemimizi tercih ediyoruz" demek yeterli olur. Aile büyükleri açısından tavsiyelerinin kabul edilmemesi zor olabilir. Bu yüzden seçim bildirilirken nezaket dolu yumuşak bir üslup kullanmak önemlidir. Kimi zaman tavsiyenin bir kısmını kabul ederek geri kalanını nazikçe belirtmek mümkündür. Bu tutum hem saygıyı korur hem de tercihi net gösterir. Sürekli öneriler adına tutarlı cevaplar geliştirmek işi rahatlatır. Böylece büyükler kendilerini saygı görmüş hissettiklerinde sınırlar daha az çatışmayla kabul edilir.
Cumartesi ve pazar çocuk bakımı büyükbaba ile ortaklaşa kurulduğunda hem ebeveyn için ayrıca büyükler açısından oldukça keyifli bir düzen ortaya çıkar. İlk olarak tüm tarafların boş olduğu saatleri netleştirmek gerekir. Programı ortak hale getirmek yanlış anlamaları azaltır. Büyükbaba adına zorlayıcı olmayacak bir süre belirlemek önemlidir. Sabah dilimleri gibi belirli bir çerçeve torunun rutinini devam ettirmeye yardımcı olur. Oyun saatleri örneğin temel kurallar özellikle hatırlatılmalıdır. Plansız değişiklikler açısından alternatif bir seçenek düşünmek kaygıyı azaltır. Büyükbaba beraber kurulan düzenli bir dayanışma torunlara güven kazandırır. Böylece hafta sonu takvimi tüm taraflar için kazanç getirir.
Torunlu ailelerde sınır oluşturmanın asıl dayanakları
Anneanne ile büyükbabanız içten bir ilişki sürdürmek birçok insanın hayalidir, ancak çizgilerin olmadığı bir ilişki zamanla tükenmişlik yaratan hale gelebilir. Sınır koymak, sevgiyi azaltmak anlamına gelmez; aksine paylaşımı sağlıklı tutmanın temel yoludur. En baştan kendi ihtiyaçlarınızı netleştirmeniz gerekir. Ne tür davranışların sizi rahatsız ettiğini, neyin zorlandığınızı fark etmek, sınırın nasıl başlayacağını gösterir. Bunun ardından bu tercihi karşı tarafa sakin bir dille aktarmak şarttır. Suçlayıcı bir yerine kendi duygularınızı anlatmak, yakınınızın savunmaya geçmesini engeller. Hatırlayın ki sınırlar tek seferde oturmaz; tutarlılık gerektirir.
Sık karşılaşılan hatalar
Sınır koyarken en yaygın yapılan hatalardan biri, sorunu uzun süre içten içe taşımak ve ancak en son büyük bir yaşandığında konuşmaktır. Biriken öfke, tepkinin sert olmasına neden olur ve ilişkinin bunu anlamasını zorlaştırır. Bir diğer yanlış ise beklentiyi bir gün tüm ailenin önünde duyurmaktir. Bu yaklaşım, yakınınız için utandırıcı olabilir ve direnç refleksini tetikler. Oldukça yapılan bir diğer hata da kararsızlıktır: bugün izin verilen bir davranış yarın reddedilir ve bu durum büyüklerin kafasını karıştırır. Ayrıca pişmanlık hissiyle tutumunu değiştirmek de sınırların değerini zayıflatır. Oysa kararlı ve süreklı bir çizgi, hem sizin açınızdan hem de aile üyeleriniz için oldukça güven verici bir ortam yaratır.
Alanında uzman öğütleri
Alan uzmanlarının sık vurguladığı tavsiyelerden biri, sınırları konuşmadan önce sakin bir dönem seçmektir. Buluşma sırasında çatışma yaratmak yerine, bire bir bir konuşma hayli verimli sonuçlar verir. Anlatmak istediklerinizi kısa ve berrak cümlelerle aktarmak da önemlidir. Örneğin, "Her hafta sonu bizi beklemeniz beni yoruyor, birkaç haftada bir gelebileceğimizi bildirmek istiyorum" gibi bir ifade, hüküm içermediği için hayli olumlu karşılanır. Bununla beraber karşı tarafın hislerini dinlemek ve sabır göstermek, iletişimi sağlıklı tutar. Çözüme açık olmak da gerekir; tüm talepleri bir anda pazarlığa açmak yerine, basit adımlarla başlamak hayli sürdürülebilir olur. Sonuç olarak kendi önceliklerinizi korumak için yardım almaktan kaçınmayın; bir aile terapisti ya da saygı duyduğunuz bir dost süreci hayli kolaylaştırabilir.
Maliyet ile harcama düzenlemesi
Yaşlı akrabalarınız ile maddi meseleler ara sıra incelikli bir boyut olabilir. Örneğin sık sık yapılan alışverişler, zamanla aile bütçesini zorlayabilir. Bu noktada samimi bir paylaşım kurmak, bir yandan aileyi koruyacak hem de akrabalarınızın gururunu incitmeyecek bir çözüm geliştirmenize yardımcı olur. Bunun yanında müşterek bir bütçe anlayışı oluşturmak da yararlı olabilir. Mesela ortak arasında ayarlanan sabit bir pay ile yardım hazırlamak çok planlı ve kontrollü olur. Ekonomik sınırların net olarak paylaşılması de kaçınılmazdır; böylece hiç kimse kırgınlık yaşamaz ve bağ maddi gerekçelerle zedelenmez.
Takvim ayrıca buluşma ayarlaması
Yılbaşı ve bayram dönemleri şeklindeki hareketli periyotlar, büyükanne bakımından ziyaret takvimlerini zorlaştırabilir. Bu yüzden önceden bir takvim hazırlamak sürecinizi rahatlatır. Hangi çeşit zaman dilimlerinde bir araya gelmek istediğinizi, hangi çeşit programların evinizin ihtiyaçlarına uyduğunu düşünmek gerekir. Ayrıca periyodik sağlık olasılıkları göz önünde bulundurulmalı; özellikle kış aylarında meşakkatli yolculuklar başka kolay ve periyodik telefon ya da görüntülü görüşmeler önerilebilir. Bu tür bir yaklaşım organizasyon hem de kendinizin rahatınızı korur hem de büyüklerinize hayli keyifli dönem geçirmenizi sağlar.
Çok merak edilen merak konuları
Yaşlı yakınınız arasında sınır oluşturmak ilgili en fazla yöneltilen sorulardan biri, bu süreçteki girişimin vicdan azabı yaratıp yaratmayacağıdır. Kısaca pişmanlık taşımak çok beklenen bir durumdur; ancak bu düşünce sınırın sakıncalı olduğu anlamına gelmez. Sıkça sorulan soru ise yakınların reaksiyonunun nasıl olabileceğidir. Her yaşlı kişi başka karşılık gösterebilir; kimisi kısa sürede olgunlukla kabul ederken, bazıları zaman ve tekrar gerektirebilir. Sizin için en değerli nokta, süreklilik dahilinde sevgi sunmaktır. Sık gelen sorulardan biri de kural çizmenin ilişkiyi koparacağı endişesidir. Ne var ki dengeli iletişimle kurulan kurallar, ilişkiyi olgunlaştırır; zira her iki taraf neyi beklediğini kavrar ve bu netlik ilerleyen dönemde güven sağlar.